Auto uitzetten: de juiste volgorde voor schakel, automaat en elektrisch

Rijschool Lu-KynBijgewerkt op 11 november 20268 min lezen

Je staat stil op je plek, de rit zit erop. Dan komt de vraag die bijna elke leerling een keer stelt: wat is ook alweer de juiste volgorde? Eerst de motor uit of eerst de handrem? In z’n vrij of in een versnelling? Auto uitzetten lijkt het makkelijkste stukje van de rit, maar met de verkeerde volgorde kan de auto gaan rollen of springt hij de volgende keer bij het starten naar voren.

In dit artikel lees je de volgorde auto uitzetten voor een handgeschakelde auto en voor een automaat. Ook het verschil tussen een sleutel en een startknop komt aan bod, net als elektrische en hybride auto’s, parkeren op een helling, wat het CBR-examen vraagt en de fouten die we het vaakst zien.

In het kort

  • Handgeschakeld: voetrem, handrem, pook in z’n vrij, verbruikers uit, motor uit, daarna in z’n 1 of z’n achteruit en de pedalen los.
  • Automaat: voetrem, handrem (parkeerrem), dan P, motor uit.
  • Elektrisch of hybride: P en parkeerrem, systeem uit, en controleer dat het “Ready”-lampje echt uit is.
  • Op een helling draai je de wielen naar de stoeprand en laat je de auto in een versnelling staan.
  • Bij uitstappen kijk je in de binnenspiegel, linkerbuitenspiegel en over je linkerschouder.

Waarom de volgorde bij auto uitzetten telt

Een auto die je uitzet, moet daarna uit zichzelf blijven staan. Daar zorgen twee dingen voor: de handrem en de aandrijving die de wielen vasthoudt. Zet je eerst de motor uit en dan pas de handrem, dan is er een moment waarop alleen jouw voet de auto tegenhoudt. Op een vlakke weg merk je daar niets van, maar op een helling of brug kan de auto net gaan rollen als je voet van de rem glijdt.

Een vaste volgorde helpt ook je hoofd. Na een drukke rit wil je eruit. Als het uitzetten een automatisme is, houd je aandacht over voor het belangrijkste stukje: veilig uitstappen zonder een fietser te raken.

Volgorde auto uitzetten bij een handgeschakelde auto

  1. Stilstaan op de voetrem. Koppeling en rem ingetrapt, de auto staat helemaal stil.
  2. Handrem aan. Trek de handrem stevig aan, of druk op de knop van de elektrische parkeerrem. Of je bij een hendel het knopje indrukt, lees je in handrem knopje.
  3. Pook in z’n vrij. Koppeling blijft ingetrapt, de pook gaat naar neutraal.
  4. Verbruikers uit. Verlichting, ventilator, airco en achterruitverwarming die je niet meer nodig hebt.
  5. Motor uit. Sleutel terugdraaien of op de startknop drukken.
  6. Versnelling erin. Met de koppeling nog ingetrapt zet je de pook in z’n 1 of in z’n achteruit. Dat is een extra slot naast de handrem.
  7. Pedalen los. Laat eerst de koppeling op, dan de voetrem. Voel of de auto stevig blijft staan.

In de rijprocedure van het CBR staat het motor afzetten zo: parkeerrem, pook in neutraal, verbruikers uit, motor uit, koppeling los. Wij voegen daar bij het parkeren stap 6 aan toe. Een auto die in een versnelling staat, kan met de motor uit niet wegrollen, ook niet als de handrem een beetje slap is. In z’n 1 of in z’n achteruit maakt op een vlakke weg niet uit. Op een helling wel, zie verderop.

Twijfel je bij stilstaan en wegrijden welke handeling eerst komt? Daarover gaat onze blog eerst handrem of koppeling. Meer over lessen in een schakelauto lees je op de pagina handgeschakeld rijbewijs.

Let op

Heb je de auto in een versnelling laten staan? Zet de pook dan eerst in z’n vrij en trap de koppeling helemaal in voordat je de volgende keer start. Start je in een versnelling zonder koppeling, dan springt de auto naar voren of naar achteren. Bij veel moderne auto’s start de motor alleen met de koppeling ingetrapt, maar reken daar niet op.

Een automaat uitzetten: eindigen in P

Bij een automaat heb je geen koppeling en geen versnelling om in te laten staan. Daarvoor is er de P van parkeren. In die stand zet een pen in de versnellingsbak de aandrijving vast.

  1. Stilstaan op de voetrem. Houd de rem ingetrapt.
  2. Parkeerrem aan. Hendel, pedaal of knop, afhankelijk van de auto.
  3. Keuzehendel in P. Pas als de auto helemaal stilstaat.
  4. Verbruikers uit. Net als bij een schakelauto.
  5. Motor of systeem uit. Startknop of sleutel.
  6. Rem los. De auto staat nu op de parkeerrem en in P.

Waarom eerst de parkeerrem en dan pas P? Zet je eerst P en laat je dan de rem los, dan zakt de auto een klein stukje tot de parkeerpen het gewicht opvangt. Op een helling hoor of voel je dat soms als een tik. Met de parkeerrem eerst vangt de rem het gewicht op en blijft de versnellingsbak ontlast. Zet de auto ook nooit uit terwijl hij nog in D of R staat. Veel automaten laten dat niet eens toe, of geven een melding. Meer over rijles in een automaat lees je op de pagina automaat rijbewijs.

Sleutel of startknop

Met sleutelMet startknop
Motor uitSleutel terugdraaien naar de beginstandEén keer op de knop drukken terwijl de auto stilstaat
Contact helemaal uitSleutel uit het contactslot halenMeestal vanzelf als de motor uit is; soms nog een keer drukken
StuurslotKlikt vaak vast als je aan het stuur draaitGaat bij veel auto’s vanzelf op slot
Waar je op letSleutel niet laten zittenDe auto start ook als de sleutel in je tas zit. Neem hem mee als je uitstapt.

Het CBR is er duidelijk over: als je de auto verlaat, neem je de sleutel, keycard of iets dergelijks mee en sluit je de auto af. Hoe het starten met sleutel of knop gaat, lees je in hoe start je een auto.

Een elektrische of hybride auto uitzetten

Een elektrische auto maakt geen motorgeluid. Daardoor weet je niet altijd of hij nog “aan” staat. Een hybride kan stil staan met de benzinemotor uit, terwijl het systeem wel klaar is om te rijden. Dat maakt het uitzetten iets verraderlijker.

  • De volgorde is die van een automaat: voetrem, parkeerrem, P, systeem uit.
  • Controleer het dashboard. Het lampje “Ready” of het groene autootje moet uit zijn. Brandt het nog, dan kan de auto bij gas geven gewoon wegrijden.
  • Uitzetten verschilt per merk. Sommige elektrische auto’s hebben geen knop en schakelen zichzelf uit als je in P staat, uitstapt en afsluit. Kijk in het instructieboekje van jouw auto.
  • Verbruikers. Ook in een elektrische auto zet je de verlichting en klimaatregeling uit die je niet nodig hebt.

Auto uitzetten op een helling

Steile hellingen hebben we in de Kop van Noord-Holland niet veel, maar je parkeert weleens op een dijk, bij de aanloop van een brug of op de hellingbaan van een parkeergarage. Dan wil je de auto dubbel borgen.

Je staatHandgeschakeldAutomaatWielen
Met de neus omhoogHandrem stevig, in z’n 1Parkeerrem, dan PVan de stoeprand af gedraaid
Met de neus omlaagHandrem stevig, in z’n achteruitParkeerrem, dan PNaar de stoeprand gedraaid

De versnelling kies je zo dat de motor tegenwerkt tegen de kant waarop de auto zou willen rollen. Door de wielen te draaien, rolt de auto bij het ergste geval tegen de stoeprand in plaats van de straat op. Het stoppen en wegrijden op een helling is op het examen een aparte bijzondere verrichting: de hellingproef.

Tip van Justin

Zeg de stappen de eerste weken hardop: “rem, handrem, vrij, lichten uit, motor uit, versnelling erin, los”. Het klinkt gek, maar na een paar lessen doe je het zonder nadenken. Dan heb je bij het uitstappen je hoofd vrij voor de spiegels en de fietsers.

Motor uitzetten bij wachten

Uitzetten doe je niet alleen bij parkeren. Volgens de rijprocedure van het CBR zet je de motor af als je verwacht langer dan een minuut stil te staan. Denk aan een open brug of een overweg waar de bomen dicht zijn. Dat scheelt brandstof, uitstoot en geluid. Heeft je auto een start-stopsysteem, dan doet die het vaak vanzelf. Zorg er wel voor dat je verlichting blijft branden als dat nodig is en dat je direct weer weg kunt.

Zo gaat het op je CBR-examen

In de regels voor het praktijkexamen B staan twee dingen die hierover gaan. Het in- en uitstappen is een bijzondere verrichting, en na de rit moet je de controlehandelingen doen om de auto veilig achter te laten. Bij het in- en uitstappen weegt het uitstappen het zwaarst.

  • Auto veilig achterlaten: handrem aan, versnelling in z’n vrij of P, motor uit, geen onnodige verbruikers aan.
  • Uitstappen: kijk in de binnenspiegel, de linkerbuitenspiegel en over je linkerschouder voordat je het portier opent.
  • Voor laten gaan: komt er een fietser of auto aan, dan wacht je met het portier.
  • Portier niet langer open dan nodig: uitstappen en het portier meteen weer dicht.

Een handige gewoonte is de Nederlandse manier van uitstappen: je opent het portier met je rechterhand. Daardoor draai je vanzelf je bovenlichaam en kijk je over je schouder. Lees er meer over in de Nederlandse manier van uitstappen. Bij Lu-Kyn oefenen we het uitstappen gewoon in elke les, in drukke straten in Den Helder net zo goed als in Julianadorp.

Veelgemaakte fouten bij auto uitzetten

  • Motor uit voor de handrem. Even staat de auto alleen op je voet. Op een helling kan hij dan rollen.
  • Automaat uitzetten in D. Altijd eerst in P.
  • Handrem half aangetrokken. Trek hem stevig aan en voel na het loslaten van de rem of de auto blijft staan.
  • Verlichting laten branden. Een lege accu de volgende ochtend, vooral in de winter.
  • Starten in een versnelling. Na het parkeren in z’n 1 vergeten dat je eerst naar z’n vrij moet.
  • “Ready” nog aan. Bij een elektrische of hybride auto uitstappen terwijl het systeem nog actief is.
  • Portier openen zonder kijken. De gevaarlijkste fout van allemaal, en op het examen een zware.

Veelgestelde vragen

Wat is de juiste volgorde om een auto uit te zetten?

Bij een handgeschakelde auto: voetrem, handrem, pook in z’n vrij, verbruikers uit, motor uit, daarna in z’n 1 of z’n achteruit en de pedalen los. Bij een automaat: voetrem, parkeerrem, P, motor uit.

Moet ik eerst de handrem of eerst de motor uit?

Eerst de handrem. Dan staat de auto vast voordat je de motor uitzet en je voet van de rem haalt.

Zet je de auto in z’n vrij of in een versnelling als je parkeert?

Het CBR beschrijft het afzetten van de motor in z’n vrij. Daarna zet je de auto bij het parkeren in z’n 1 of z’n achteruit als extra borging. Vergeet niet om voor het starten eerst weer naar z’n vrij te gaan.

Hoe lang mag je stilstaan met de motor aan?

Het CBR adviseert de motor af te zetten als je verwacht langer dan een minuut stil te staan, bijvoorbeeld bij een open brug. Een start-stopsysteem doet dat vaak automatisch.

Hoe weet ik of een elektrische auto echt uit is?

Kijk of het lampje “Ready” of het groene autootje op het dashboard uit is. Sommige elektrische auto’s schakelen zichzelf uit als je uitstapt en afsluit. Het instructieboekje vertelt hoe het bij jouw auto werkt.

Alles in de goede volgorde leren?

Bij Lu-Kyn leer je starten, parkeren en uitzetten tot het vanzelf gaat, in een schakelauto of in onze automaat. Begin met een proefles.

Plan een proefles